Bỏ bệnh án, biên bản kiểm thảo tử vong khi suy tôn liệt sĩ: Đề xuất nhân văn, hợp lý

Chặt chẽ nhưng chưa phù hợp

Tháng 7-2024, 5 thương binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (Cục Người có công, Bộ Nội vụ) ở Bắc Ninh mất trong giai đoạn 2022-2023 được suy tôn là liệt sĩ, cấp Bằng “Tổ quốc ghi công” sau thời gian dài chờ đợi, trong đó có trường hợp thương binh loại A, hạng 1/4 Nguyễn Văn Tíu bị thương tật 100%.

Ông Nguyễn Văn Tíu nhập ngũ tháng 8-1970, bị thương tháng 5-1974. Tháng 6-1979, ông về an dưỡng ở Trung tâm, được xác định tỷ lệ tổn thương cơ thể 100% với các vết thương: Cột sống đứt tủy gây liệt hoàn toàn hai chi dưới, loét vùng cùng cụt, rối loạn cơ vòng... Cả cuộc đời ông gắn chặt với chiếc xe lăn, ngay cả vệ sinh cá nhân cũng không thể tự chủ được. Các bác sĩ ở Trung tâm cho biết, trước khi mất vài năm, thương binh Nguyễn Văn Tíu phải cắt đi một chân do xuất phát từ vết thương cột sống. Ngày 17-3-2023, do di chứng vết thương cũ tái phát, thương binh Nguyễn Văn Tíu từ trần tại Bệnh xá Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành.

Đồng chí Trương Đăng Bình, Phó giám đốc Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành cho biết: “Theo quy định tại điểm l khoản 1 Điều 14 Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và khoản 8 Điều 17 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP thì việc cấp giấy chứng nhận hy sinh đối với trường hợp thương binh chết do vết thương tái phát phải căn cứ trên cơ sở bản tóm tắt hồ sơ bệnh án và biên bản kiểm thảo tử vong xác định nguyên nhân chính gây tử vong là do vết thương cũ tái phát của bệnh viện tuyến huyện hoặc trung tâm y tế huyện hoặc tương đương trở lên (bao gồm cả bệnh viện Quân đội, Công an). Do đó, trường hợp bệnh tình của thương binh trở nặng, có nguyện vọng về nhà rồi mất ở nhà; thương binh mất trên đường đi cấp cứu hoặc mất tại trung tâm điều dưỡng rất khó để xác nhận nguyên nhân “chết do vết thương cũ tái phát”. Vì thế, quá trình thực hiện suy tôn đối với thương binh Nguyễn Văn Tíu và nhiều thương binh khác ở Trung tâm bị chậm trễ”.

 Phút nghỉ ngơi của các thương binh tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành (Bắc Ninh).

Từ thực tế áp dụng, Bộ Nội vụ thấy rõ bất cập và khẳng định tại dự thảo Tờ trình dự thảo Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng (sau đây gọi là dự thảo pháp lệnh): Yêu cầu “phải có bệnh án điều trị vết thương tái phát của bệnh viện và biên bản kiểm thảo tử vong, trong đó khẳng định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong” là để bảo đảm sự chặt chẽ, đầy đủ cơ sở khoa học khẳng định nguyên nhân tử vong của thương binh. Tuy nhiên, quy định này chưa thật phù hợp với thực tiễn, phong tục, tập quán của nhân dân, thường là thương binh điều trị tại các bệnh viện đến khi biết là gần tử vong thì gia đình xin về để từ trần tại nhà, do đó không có biên bản kiểm thảo tử vong. Đặc biệt là đối với các thương binh nặng, có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên (thương binh loại 1), thương binh đang được nuôi dưỡng tại các trung tâm nuôi dưỡng thì khi từ trần trong quá trình điều trị tại trung tâm đều không có bệnh án và biên bản kiểm thảo tử vong của bệnh viện.

Thấy rõ những bất cập này, tại dự thảo pháp lệnh, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi điểm l khoản 1 Điều 14 như sau: Do vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong đối với thương binh, người hưởng chính sách như thương binh quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 23 của pháp lệnh này có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên. Như vậy, so với quy định hiện tại, yêu cầu “có bệnh án điều trị vết thương tái phát của bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong” đã được lược bỏ.

Ngoài ra, theo tìm hiểu của chúng tôi, để phù hợp với nội dung dự thảo pháp lệnh, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 131/2021/NĐ-CP cũng đề xuất: Việc cấp giấy chứng nhận hy sinh đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên chết do vết thương tái phát phải căn cứ vào bản tóm tắt hồ sơ bệnh án hoặc xác nhận của cơ sở y tế; còn với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% chết do vết thương tái phát phải có bản tóm tắt hồ sơ bệnh án của bệnh viện hoặc trung tâm y tế khu vực.

Đáp ứng mong mỏi của "liệt sĩ sống" và người chăm sóc

Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành là ngôi nhà chung của hơn 1.000 thương binh, bệnh binh nặng khắp cả nước trong hơn 60 năm qua. Hiện nay, Trung tâm còn 83 thương binh, bệnh binh, trong đó có 66 thương binh loại A, 13 thương binh loại B và 4 bệnh binh mất sức lao động trên 81%. Theo đồng chí Trương Đăng Bình, 66 thương binh loại A chính là các “liệt sĩ sống”, bởi đặc thù của họ là tỷ lệ thương tật cao (81-100%) và có đến 90% bị thương vào cột sống gây liệt nửa người, khiến nửa người dưới bị teo cơ, không tự chủ được trong sinh hoạt cá nhân; một số còn bị vết thương tổng hợp như cụt 2 tay, cụt chân, hỏng mắt; có nhiều mảnh đạn, viên bi còn nằm trong cơ thể... nên hoàn toàn đủ điều kiện suy tôn liệt sĩ khi các thương binh từ trần. Đồng chí Trương Đăng Bình chia sẻ thêm: “Nếu các đề xuất trên được thông qua thì quá tốt, việc hoàn thiện hồ sơ đề nghị suy tôn liệt sĩ cho các thương binh trên sẽ thuận lợi hơn rất nhiều, nhất là với những thương binh không có gia đình hoặc cha mẹ đã qua đời, con cái đã lớn tuổi. Đây cũng là mong muốn lâu nay của các bác thương binh và chúng tôi”.

Mấy năm gần đây, chị Phạm Thị Quyên, Trưởng phòng Tổ chức-Hành chính, Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành, liên tục phải chứng kiến sự ra đi của nhiều thương binh nên không khỏi hụt hẫng. Công việc của chị là tiến hành giải quyết các chế độ, chính sách; lo hậu sự cho các thương binh... vì thế, chị thấu hiểu khó khăn khi làm hồ sơ suy tôn liệt sĩ với các thương binh theo quy định hiện tại. Chị Phạm Thị Quyên tâm sự: “Các bác đều cao tuổi, vết thương thường xuyên tái phát, biến chứng nhiều bệnh... Cả đời các bác gắn bó với Trung tâm nên khi biết không qua khỏi, họ đều muốn ở lại đây hoặc về nhà với người thân, nhưng theo quy định hiện nay thì sẽ khó khăn khi làm hồ sơ. Vậy nên, nếu bỏ yêu cầu “bệnh án điều trị vết thương tái phát của bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong” trong hồ sơ suy tôn liệt sĩ thì rất nhân văn, hợp lý”. Còn thương binh hạng 1/4 Trần Văn Nguyên, sinh năm 1948, quê ở phường Phúc Lợi, TP Hà Nội, bày tỏ: “Nếu sửa được quy định hiện tại thì tốt quá. Chúng tôi sẽ không phải lo chọn “nơi trút hơi thở cuối cùng”, anh em ở Trung tâm cũng bớt vất vả lo hoàn thiện hồ sơ”.

Nguồn: Báo QĐND