NHẤT THỂ HÓA CHỨC DANH TỔNG BÍ THƯ VÀ CHỦ TỊCH NƯỚC – ĐÚNG Ý ĐẢNG, HỢP LÒNG DÂN, ĐÁP ỨNG YÊU CẦU THỰC TIỄN

Thiếu tướng, TS. ĐỖ HỒNG LÂM
Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội NNCĐDC/DIOXIN Việt Nam

Nhất thể hóa được hiểu là việc hợp nhất hoặc cho phép một người kiêm nhiệm hai chức danh lãnh đạo tương đồng giữa tổ chức đảng và bộ máy nhà nước; giữa người đứng đầu Đảng với Nguyên thủ quốc gia; giữa đối nội và đối ngoại, thể hiện sự thống nhất giữa ý chí và hành động, tạo sức mạnh tổng hợp trong quá trình lãnh đạo, quản lý đất nước. Thực tiễn chỉ ra rằng, để sự nghiệp đổi mới thành công, nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế, cần có một thuyền trưởng có tâm, có tầm, có  uy tín, có đủ thẩm quyền và bản lĩnh để đưa ra những quyết sách nhanh chóng, chính xác, phù hợp với tình hình đất nước. Sự nhất thể hóa không phải là ý muốn chủ quan của một tổ chức hay một cá nhân mà là hiện thực khách quan trước yêu cầu mới của cách mạng Việt Nam hiện nay. Đó không đơn thuần là một sự kiện bầu nhân sự cao cấp, mà là dấu mốc quan trọng trong quá trình tinh gọn bộ máy, bước đi chiến lược để phát huy vai trò cá nhân, tập trung quyền lực, nâng cao hiệu lực lãnh đạo, quản lý; sự thống nhất giữa ý chí của Đảng và quyền lực điều hành của Nhà nước để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình. Trước giai đoạn phát triển mới, các chiến lược lớn của Đảng về phát triển kinh tế, đối ngoại và quốc phòng – an ninh, … được cụ thể hóa thành các quyết sách, hành động pháp lý và ngoại giao nhà nước để thực thi công vụ. Nếu cùng một người ra quyết định sẽ giúp loại bỏ những thủ tục hành chính chồng chéo, tạo nên sự nhất quán tuyệt đối trong điều hành, chỉ đạo mọi hoạt động, không bị chậm trễ, thủ tục hành chính rườm rà, nắm bắt thời cơ, vận hội, đảm bảo cho nghị quyết, ý chí của Đảng được thực thi trong cuộc sống một cách nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.

Việc nhất thể hóa chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước là yêu cầu khách quan, đáp ứng được  mong muốn, sự kỳ vọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta, được bạn bè quốc tế ủng hộ. Tuy nhiên, ở đâu đó vẫn có người còn lăn tăn, quan điểm thận trọng, cho rằng việc tập trung quyền lực quá lớn vào một cá nhân có thể dẫn đến “phá vỡ cân bằng chính trị”, nguy cơ lạm quyền nếu thiếu cơ chế kiểm soát nội bộ và giám sát độc lập đủ mạnh. Hoặc, một cá nhân phải đảm nhiệm cả công việc đối nội của Đảng và đối ngoại của Nhà nước dễ dẫn đến quá tải, ảnh hưởng đến sức khỏe và hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành đất nước.

Với những đối tượng bất mãn, cơ hội chính trị thì suy diễn rằng, việc nhất thể hóa chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước là “thu gom quyền lực”, “biểu hiện độc tài”! Họ làm ra vẻ quan tâm đến tình hình đất nước và đời sống của nhân dân khi cho rằng “càng gom quyền lực, dân càng khổ cực”;  từ đó, đưa ra những ngôn từ mang tính kích động, “lập lờ đánh lận con đen”, như:  “đáng lo hơn, ngay cả quyền lên tiếng cũng bị thu hẹp”, “càng củng cố quyền lực, nền kinh tế càng lộ rõ dấu hiệu suy kiệt”… làm cho những người nhẹ dạ cả tin nhầm lẫn giữa “đúng” với “sai”, giữa tinh thần yêu nước với bọn cơ hội chính trị, phản nước, hại dân. Với Việt Tân,  đây cũng là cơ hội để bọn chúng diễu võ, giương oai, chĩa mũi nhọn vào Kỳ họp Quốc hội lần thứ XVI và bầu cử nhân sự cấp cao, trong đó có bầu chức danh Chủ tịch nước, thực hiện nhất thể hóa lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Chúng xuyên tạc công tác giới thiệu, chuẩn bị nhân sự chỉ là hình thức, cảm tính, bỏ rơi người tài, người tâm huyết! và cho rằng: “Kỳ bầu các chức danh lãnh đạo cấp cao ngày 6-7/4 là một minh chứng rõ nét. Từ Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch, Chủ tịch nước, đến Thủ tướng... tất cả đều đạt một tỷ lệ tuyệt đối 100%, … Mọi thứ đều 100%, thì đó không phải là đỉnh cao của dân chủ. Đó chỉ là đỉnh cao của im lặng”... Các đối tượng phản động lưu vong như Nguyễn Văn Đài, Lê Trung Khoa… “té nước theo mưa”, quay clip, chế tạo video AI, lồng ghép hình ảnh, giọng nói các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước để bôi nhọ, chế nhạo, nhằm thực hiện động cơ chính trị thấp hèn, v.v.

Thực chất, những thông tin trên chỉ là chiêu trò bịa đặt, “đánh tráo khái niệm” hòng đánh vào tâm lý người dân quan tâm về công tác nhân sự cũng như các quyết sách quan trọng được Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội Khóa XVI thông qua. Chúng ta đều biết, các đại biểu Quốc hội nói chung, những  đồng chí được bầu giữ các chức vụ quan trọng trong Đảng, Nhà nước, Quốc hội, chính phủ, Mặt trận Tổ quốc nói riêng đều là những người tiêu biểu về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, có năng lực nổi trội phù hợp với từng cương vị, có tín nhiệm từ cơ sở và phải trải qua một quy trình hiệp thương hết sức chặt chẽ, vì thế có tín nhiệm tuyệt đối trong quá trình bầu cử là điều hiển nhiên. Điều đó cũng nói lên sự “hậm hực” của các thế lực thù địch, cơ hội chính trị trước sự phát triển, đổi thay, vươn mình của đất nước và niềm tin của nhân dân với chế độ; sự vững vàng của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị trước những khó khăn, thử thách; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được đề cao, trong bối cảnh nước ta vừa tổ chức thành công Đại hội XIV của Đảng và bầu cử Quốc hội lần thứ XVI, cả dân tộc đang vững bước vào kỷ nguyên mới .

Cần khẳng định rằng, đất nước ta đang trong quá trình tinh gọn bộ máy, sắp xếp lại giang sơn, việc nhất thể hóa vị trí Tổng Bí thư và Chủ tịch nước là hết sức cần thiết và là sự lựa chọn của lịch sử. Mô hình này không phải là “gom quyền lực” mà là gắn quyền với trách nhiệm; việc hợp nhất không chỉ là khâu tổ chức bộ máy mà còn là bước đi nhằm tái cấu trúc vai trò điều hành, lãnh đạo theo hướng rõ ràng, minh bạch và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu, kỳ vọng phát triển của đất nước trong giai đoạn mới. Tất cả đều hướng tới một mục tiêu duy nhất là khắc phục sự cồng kềnh, chồng chéo trong vận hành của hệ thống chính trị, đảm bảo cho đất nước không chỉ tiếp tục phát triển mà phải bứt phá; không chỉ hội nhập mà phải nâng tầm vị thế; không chỉ  tăng trưởng mà phải phát triển nhanh, bền vững, bao trùm, nâng cao đời sống và hạnh phúc của người dân. Hiện nay, Đảng ta đang hết sức coi trọng công tác phòng, chống  tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Việc làm này, đòi hỏi phải có quyết tâm chính trị cao, có nền tảng pháp lý vững chắc, làm cơ sở để phát hiện và xử lý các hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn gây thiệt hại tài sản công, đất đai và tài nguyên của đất nước. Vì thế, việc nhất thể hóa chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước càng có ý nghĩa quan trọng, giúp cho việc phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được thực hiện quyết liệt và hiệu quả hơn.

Xét về mặt thực tế cho thấy, việc nhất thể hóa giúp tiết kiệm nguồn lực quốc gia, tinh gọn bộ máy, giảm bớt các tầng nấc trung gian, nhân sự cấp cao và tinh gọn bộ máy; đồng thời, tạo nên sự thống nhất giữa lãnh đạo và điều hành, xóa bỏ sự chồng chéo giữa Văn phòng Trung ương Đảng và Văn phòng Chủ tịch nước, giúp các quyết sách từ Đảng được chuyển hóa nhanh chóng và đồng bộ sang bộ máy Nhà nước. Với việc tinh gọn bộ máy và sự chỉ đạo nhất quán đó, mọi quan điểm, đường lối của Đảng sẽ được Quốc hội thể chế hóa kịp thời, nhanh chóng và được Chính phủ thực hiện quyết liệt, hiệu quả, thực hiện tốt các chỉ tiêu đề ra, lấy nâng cao đời sống nhân dân làm thước đo hiệu lực lãnh đạo, quản lý đất nước. Trong phát biểu nhậm chức ngay sau lễ tuyên thệ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong thực hiện nhiệm vụ, trọng tâm hàng đầu là quán triệt sâu sắc, thực hành triệt để quan điểm "Dân là gốc”, phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, huy động sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. “Mục tiêu cao nhất, đích đến cuối cùng là Nhân dân được thụ hưởng thành quả của phát triển”

Đối với công tác đối ngoại, việc nhất thể hóa góp phần nâng cao vị thế đất nước, tạo  thuận lợi trong nghi lễ ngoại giao quốc tế khi người đứng đầu Đảng cũng là Nguyên thủ quốc gia, tương đồng với mô hình của nhiều quốc gia khác. Trong các cuộc hội đàm quốc tế, vị thế của một nhà lãnh đạo vừa nắm quyền lực chính trị tối cao, vừa đại diện cho nhà nước về mặt pháp lý sẽ tạo ra sức nặng trên bàn đàm phán. Điều này, đặc biệt quan trọng trong kỷ nguyên mới, khi Việt Nam đang nỗ lực vươn lên thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và khẳng định vai trò tại các định chế đa phương.

Thực tiễn ở nước ta, việc “nhất thể hóa” đã có tiền lệ trong tiến trình lịch sử. Từ năm 1946 đến năm 1969, khi đó với vai trò Chủ tịch nước đồng thời là Chủ tịch Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cùng Trung ương Đảng, Bộ Chính trị lãnh đạo toàn dân, toàn quân ta vượt qua muôn vàn khó khăn, gian khổ, đề ra đường lối đúng đắn, phát huy sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại và giành thắng lợi to lớn trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Tháng 9/2018, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng được Quốc hội khóa XIV bầu giữ chức Chủ tịch nước thời gian từ tháng 10/2018 - tháng 4/2021. Đồng chí Tô Lâm cũng từng giữ cương vị Chủ tịch nước và Tổng Bí thư từ tháng 8/2024 đến tháng 10/2024. Như vậy, đây không phải là lần đầu nước ta thực hiện nhất thể hóa vị trí Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, mà mô hình này đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn đấu tranh cách mạng, giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Trên thế giới, mô hình này đã đươc thực hiện nhiều năm và đã khẳng định tính đúng đắn của nó. Một số nước láng giềng như Lào, Trung Quốc hoặc một số nước bạn bè như Cu Ba, Triều Tiên,… việc Tổng Bí thư Đảng đảm nhiệm chức danh Chủ tịch nước luôn đảm bảo cho bộ máy nhà nước của họ được vận hành thông suốt từ trung ương đến cơ sở, phát huy được vai trò cá nhân, huy động được nguồn lực xã hội, trở thành mô hình “chuẩn” trong sắp xếp hệ thống chính trị của các nước đó.  

Như vậy, xét cả trên bình diện yêu cầu đổi mới, phát triển đất nước và tình hình trên thế giới có thể khẳng định rằng, việc nước ta lựa chọn mô hình nhất thể hóa vị trí Tổng Bí thư và Chủ tịch nước là hoàn toàn đúng đắn, khách quan, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của một ai, mà nó đúng ý Đảng, hợp lòng dân và đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Những ai đó còn mơ hồ, lăn tăn hoặc dã tâm xuyên tạc, chống phá hãy nhìn vào thực tế đó để có nhận thức đúng hơn, điều chỉnh hành động của mình sao cho hợp quy luật khách quan và những đổi thay của đất nước đang diễn ra từng ngày.

Tuy nhiên, để mô hình đó khẳng định tính đúng đắn trong thực tiễn cần phải có đồng bộ các giải pháp cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức; trong đó, phải hết sức chú ý cơ chế giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng mục đích, vai trò của cá nhân được phát huy, quyền làm chủ của nhân dân được đề cao, khắc phục được những biểu hiện độc đoán, chuyên quyền, tham nhũng, tiêu cực. Để làm được điều đó, vấn đề đầu tiên là mọi cán bộ, đảng viên phải nắm chắc và chấp hành đúng Điều lệ Đảng. Bởi, đây không chỉ là trí tuệ của Đảng, mà còn là cơ pháp lý để Đảng rèn luyện tổ chức và đảng viên, thực hiện tốt sứ mệnh của mình đối với Nhà nước và xã hội. Các cơ quan của Đảng, như Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban chấp hành Trung ương,… phát huy tốt vai trò lãnh đạo, chỉ đạo theo thẩm quyền; đoàn kết, thống nhất trong Đảng được phát huy; nguyên tắc tổ chức, lãnh đạo, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình của Đảng được nhận thức và thực hiện nghiêm túc. Hiến pháp, pháp luật cần phải thực thi, bảo đảm thượng tôn pháp luật và mọi người đều bình đảng trước pháp luật. Cùng với đó, vai trò giám sát của Quốc hội, tinh thần giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc cần được phát huy hơn nữa. Quyền làm chủ của nhân dân được đề cao, thực chất, đảm bảo cho người dân sẽ là tai, là mắt của Đảng, theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng”.

Quyền lực có được là bởi cơ chế tổ chức bộ máy nhà nước, do Hiến pháp quy định. Tuy nhiên, cũng cần khẳng định vai trò của cá nhân trong thực thi chức trách, nhiệm vụ được giao. Khi được “Đảng tin, dân cậy” đảm nhận chức trách lãnh đạo cao nhất trong bộ máy Đảng và Nhà nước, nhà lãnh đạo cần có tâm, có tầm, hết lòng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo và dám chịu trách nhiệm về các quyết sách của mình. Đồng thời, luôn bám sát tình hình trong nước và thế giới để xác định chủ trương, biện pháp lãnh đạo phù hợp; biến ý chí thành hành động, biến quyết tâm thành kết quả trên thực tế; luôn biết lắng nghe, chia sẻ, đồng cảm với tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, dựa vào dân để làm công tác xây dựng Đảng và củng cố quyền lực bộ máy nhà nước.

Việc nhất thể hóa vị trí Tổng Bí thư và Chủ tich nước vừa được Quốc hội khóa XVI thông qua là yêu cầu khách quan, tính khoa học, phản ánh nhu cầu cấp thiết của việc củng cố bộ máy lãnh đạo của Đảng, Nhà nước trước đòi hỏi của thực tiễn phát triển đất nước và xu thế của thời đại. Làm tốt điều đó, không những vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội được đề cao, mà vị thế của nước ta trên trường quốc tế cũng được khẳng định. Mặt khác, đó cũng là minh chứng hùng hồn để phản bác lại các quan điểm sai trái, thù địch chống phá Đảng, Nhà nước, chế độ và sự phát triển không ngừng của đất nước ta./.

 Từ khóa: Nhất thể hóa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, quan điểm sai trái, thế lực thù địch.